หลักการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้า

การใช้ถ้อยคำของพระพุทธองค์
๑.คำพูดที่ไม่จริง ไม่ถูกต้อง ไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์ไม่พูด
๒.คำพูดที่จริง ถูกต้อง ไม่เป็นประโยชน์ ไม่เป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์เลือกเวลาพูด
๓.คำพูดที่จริง ถูกต้อง เป็นประโยชน์ ไม่เป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์เลือกเวลาพูด
๔.คำพูดที่ไม่จริง ไม่ถูกต้อง ไม่เป็นประโยชน์ ถึงเป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์ไม่พูด
๕.คำพูดที่จริง ถูกต้อง แต่ไม่เป็นประโยชน์ ถึงเป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์ไม่พูด
๖.คำพูดที่จริง ถูกต้อง เป็นประโยชน์ เป็นที่รักที่ชอบใจของผู้อื่น พระองค์เลือกเวลาพูด



องค์ประกอบของวาจาสุภาษิต
๑.วาจาที่กล่าวถูกต้องตามกาลเวลา
๒.วาจาที่กล่าวเป็นความจริง
๓.วาจาที่กล่าวอ่อนหวาน
๔.วาจาที่กล่าวเป็นประโยชน์
๕.วาจาที่กล่าวด้วยจิตเมตตา



เคล็ดลับการพูดของพระพุทธองค์
"อานนท์ การแสดงธรรมให้คนอื่นฟัง มิใช่สิ่งที่กระทำได้ง่าย ผู้แสดงธรรมแก่คนอื่น พึงตั้งธรรม ๕ อย่างไว้ในใจ คือ"
๑.เราจักกล่าวชี้แจงไปตามลำดับ
๒.เราจักกล่าวชี้แจงยกเหตุผลมาแสดงให้เข้าใจ
๓.เราจักแสดงด้วยความเมตตา
๔.เราจักไม่แสดงด้วยเห็นแก่อามิส
๕.เราจักแสดงไปโดยไม่ให้กระทบตนและคนอื่น



ลีลาการพูดของพระพุทธองค์
๑.สันทัสสนา พูดอย่างแจ่มแจ้ง ให้เห็นประจักษ์ เหมือนกับเห็นด้วยตาตนเอง
๒.สมาทปนา พูดให้เห็นจริง จนคล้อยตาม เกิดความยอมรับและนำไปปฏิบัติ
๓.สมุตเตชนา พูดให้เกิดความกล้าหาญมีกำลังใจ ให้เกิดความแข็งขัน พร้อมที่จะฝ่าฟันอุปสรรคขวากหนาม เกิดความมั่นใจตนเองว่าจะทำได้
๔.สัมปหังสนา พูดให้เกิดความแช่มชื่น ร่าเริง แจ่มใส เบิกบาน ปลอดโปร่ง ไม่หดหู่ซบเซา มีความหวัง



"เมื่อตถาคตแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย ก็แสดงด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ไม่หละหลวม"
"เมื่อแสดงธรรมแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ก็แสดงด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ไม่หละหลวม"
"เมื่อแสดงธรรมแก่อุบาสิกาทั้งหลาย ก็แสดงด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ไม่หละหลวม"
"แม้ที่สุดเมื่อแสดงธรรมแก่ปุถุชนทั่วไป เช่น คนขอทาน หรือพวกนายพรานทั้งหลาย ก็แสดงด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ไม่หละหลวม"

"เพราะเหตุไรเล่า เพราะเหตุว่าตถาคตเป็นผู้หนักในธรรม เป็นผู้เคารพธรรม"

www.larndham.net/cgi-bin/kratoo.pl/010490.htm